İki erkek arkadaş bir araya gelmişler, biri bayağı dertli soruyor: “Sevgilim beni terk etti, onu tekrar kazanmak için ne yapabilirim?”

Diğeri birkaç saniye düşünüp motor gibi konuşmaya başlıyor: “Ona bir hesap makinesi gönder ve ona verdiğin değeri hesaplamak için bu makinenin kapasitesinin yetmediğini not düş. Bir de şu olabilir: Onsuz geçen günlerde, iki elinde üç top çevirerek kendini avutmaya çalıştığına dair bir video çek ve ona gönder; ama topları da bolca düşür ve topların peşinde koş, sempatikliğinle yeniden kazanırsın. Bak bir tane de sözlüklü fikrim var:

Bir sözlüğün içindeki “s” harfindeki sevgi, “a” harfindeki “aşk” sözcüklerini makasla kes çıkar. Bu kağıt parçacıklarını hediye paketi yap ve kelimeleri çıkarılmış sözlükle birlikte gönder. Sözlüğün o sayfalarının başına fark edilir bir not kağıdı koy ve de ki, “Senden başkasına sunabileceğim bir sevgi ve aşk yok. Sevgim ve aşkım hep senin.” Çok sempatik bir çift çorap al ve sadece bir tekini çorapçıdan alacağın poşetle “Ahmet artık tek bir çorap gibi sensiz, ne olur bir araya gelin. Müjde Çorapçısı” diye yaz ve gönder. Ve bir öneri daha 21 gün arka arkaya tek bir gül gönder. Her bir çiçekle “bu bir önceki gülden daha güzeli” diye yaz. 22′nci gün çiçek yerine, onun gülümseyen bir resmini gönder, “ve işte güllerin en güzeli” yaz.

İstersen sokak köpekleri, elektrik direkleri, CD çalarlı ya da çay kaşıklı önerilerim de var; ama sana bunlar yeter herhalde.”

Bazı insanlar fikir üretme ya da bir soruna çözüm bulma konusunda yukarıdaki danışman rolündeki arkadaş gibi çok hızlıdır. Kafaları bir makineli tüfek gibidir, bir dakika içinde birden fazla yeni fikir, yaklaşım ve çözüm önerebilirler.

Bu tipte insanlara çok rastlamayız. Rastladığımızda da gıpta etmemiz çok normaldir. Üstelik kafamızda çok açığa çıkarmasak da şöyle bir soru oluşabilir: O nasıl yapıyor da biz yapamıyoruz? Yaratıcı insanları işlek zekalı olarak tanımlayabiliriz. Onların zihinlerini, sürekli hareket halinde olan bir futbol topuna benzetebiliriz. Hareket halinde olan bir futbol topuna ufak bir ayak darbesiyle vurmak topun olduğu gibi yönünü değiştirebilir. Küçük bir ayak hareketiyle (düşünce darbesiyle) topun (zihnin) bir başka noktaya ulaşmasına yol açar. Otomobillerin de dördüncü vitesteyken hızlanması ya da sağa sola dönmesi, duruş halinde bir arabanın hızlanmasından, sağa sola döndürülmesinden daha kolaydır. İşte yaratıcı insanlarla yaratıcı olmayan insanları ayıran temel fark budur. Yaratıcı olanlar zihinlerini sürekli hareket halinde tutarlar. Olmayanlar, duran bir topu harekete geçirmek için her zaman sert bir şut çekmek zorundadır. O şutu çekmek için de bolca enerjiye ihtiyaçları vardır. Çevremizdeki binlerce “yapamazsıncı” insanın yıldırmalarını da aşabilmeleri gerekir.

İşlek zekalı olmanın yolu aslında basittir. Her an, yapılan işte bir farklılık, bir zeka pırıltısı, bir espri ararlar. Bunu tavizsiz bir şekilde yaparak alışkanlığa dönüştürdüğünüzde kafa çalışmaya başlıyor. Bir siyasetçinin konuşmasını komikleştirerek taklit etmek, bir ders kitabındaki sadece fiilleri okumak, bir yazıcı kablosunun başka hangi işlerde kullanılabileceğini düşünmek. Bir bardakla bir örümceğin nasıl yakalanabileceğini ve ona zarar vermeden atılabileceğini düşünmek, bir okulun en kısa sürede nasıl boşaltılabileceğini hayal etmek, bir kokteylde ya da üniversite amfisinde ya da vapurda insanların kafalarındakini seslendirmeye çalışmak ve bunların benzerleri aklın çalışmasını, işlemesini, pırıldamasını sağlar. Gerçek bir sorunla karşılaştığınızda da herkes günlerce çalışıp sıradan bir fikirle ortaya çıkarken, siz on saniye içinde muhteşem bir fikir söyleyebilirsiniz.

Melih Arat